مقاوم سازی نشا یعنی کمکم عادت دادن گیاهها به شرایط طبیعی مثل آفتاب، باد و بارون. این کار باعث میشه نشاها قویتر بشن و وقتی به محیط بیرون منتقل میشن، راحتتر با تغییرات محیطی کنار بیان و شوک نشن. اگه گیاهها رو از فضای داخلی به بیرون منتقل کنی بدون اینکه به تدریج عادتشون بدی، ممکنه به خاطر تغییر دما، نور شدید یا باد، رشدشون متوقف بشه یا حتی خشک بشن.
مقاوم سازی یه فرایند خیلی مهمه که به گیاه کمک میکنه تا به شرایط بیرون عادت کنه و به همین دلیل هم باید قبل از انتقال نشاها از گلخانه یا خونه به باغ، این کار رو انجام بدی. به این صورت، نشاها آمادهتر میشن و رشد سالمتری خواهند داشت.
چه زمانی باید نشاها را مقاوم سازی کرد؟
✅ زمانی که دما به حدود ۷ درجه سانتیگراد برسه.
✅ برای گیاهان گرمادوست مانند گوجهفرنگی و فلفل، دمای پایین میتونه باعث تضعیف گیاه بشه.
برای مقاوم سازی نشاها باید از هفت تا چهارده روز قبل از کاشتنشون توی فضای باز شروع کنی. معمولاً توی بهار، نشاها بعد از آخرین تاریخ سرمازدگی به زمین منتقل میشن، ولی گیاهانی که به سرما مقاوم هستن، میتونن دو تا چهار هفته زودتر از آخرین سرما توی زمین کاشته بشن.
مدت زمان مقاوم سازی بستگی به نوع گیاه و دمای محیط داره، پس باید حواست باشه و انعطافپذیر باشی. اگه پیشبینی میشه که توی اواخر بهار دوباره یخبندان یا برف بیاد، باید آماده باشی که نشاها رو به داخل ببری یا روشون رو بپوشونی.
چرا مقاوم سازی مهم است؟
✅ گیاه با ذخیره کربوهیدرات، رشد ریشههای قویتر و کاهش میزان آب حساس به یخزدگی، مقاومت بیشتری پیدا میکنه.
✅ دیوارههای سلولی ضخیمتر شده و بافت گیاه از نرم و لطیف به سختتر و مقاومتر تبدیل میشه.
برای تهیه بذرهای باکیفیت و تولید نشاهای سالم و قوی، میتونید انواع بذر سبزیجات و بذر صیفی جات رو از خدمات کشاورزی راد در تهران – شهر ری تهیه کنید.
مراحل مقاوم سازی نشاها
- قرار دادن نشا در فضای باز اولین روزی که میخوای نشاها رو بیرون بذاری، باید دما حداقل ۷ درجه سانتیگراد یا بیشتر باشه. اونها رو توی مکانی قرار بده که از نور مستقیم خورشید و باد محافظت شده باشه. روز اول، فقط یک ساعت نشاها رو بیرون بذار و بعدش دوباره به داخل منتقلشون کن.
- برگرداندن نشاها به داخل بعد از اینکه مدت زمان تعیینشده برای قرارگیری نشاها در فضای باز گذشت، باید اونها رو به داخل منتقل کنی. 💡نکته:نشاهای جوان رو از دسترس حیوانات، حلزونها و رابها دور نگه دار. میتونی اونها رو روی یک میز یا در جایی قرار بدی که حیوانات نتونن بهشون دسترسی پیدا کنن.
- افزایش تدریجی قرارگیری نشا در فضای باز هر روز، مدت زمانی که نشاها بیرون هستن رو یه ساعت افزایش بده تا بتونن به نور پراکنده خورشید و وزش باد عادت کنن. مهمترین نکته توی این مرحله اینه که باید تدریجی باشه. هرگز نشاهای حساس رو در روزهای بادی یا زمانی که دما زیر ۷ درجه سانتیگراد هست، بیرون نذار.
- افزایش میزان نور خورشید بعد از دو یا سه روز که نشاها رو در مکانی نیمهسایه قرار دادی، میتونی اونها رو جایی بذاری که صبحها آفتاب بگیرن. کمکم میزان نور مستقیم خورشید رو افزایش بده. اگر نشاها رو زودتر از موعد در معرض نور مستقیم خورشید قرار بدی، برگهاشون ممکنه بسوزه. با گذشت هر روز، نشاها قادر خواهند بود مدت زمان بیشتری رو در شرایط فضای باز تحمل کنن.
- گذاشتن نشاها در فضای باز در طول شب اگر دما در طول شب و روز بالای ۱۰ درجه سانتیگراد بمونه، نشاها بهاندازهای مقاوم میشن که بتونن بیشتر نور خورشید دریافت کنن و حتی شبها هم بیرون بمونن. فقط حواست باشه که خاک نشاها خشک نشه، مخصوصاً اگه هوا بهطور ناگهانی گرمتر بشه.
- انتقال نشاها به زمین اصلی بعد از هفت تا چهارده روز مقاومسازی، نشاها آمادهان که به باغچه یا گلدان اصلی منتقل بشن. اگه میتونی، یه روز ابری رو برای کاشتنشون انتخاب کن. بعد از کاشت هم خوب آبیاریشون کن تا ریشهها بهخوبی رشد کنن.
مقاوم سازی نشاها در سردخانه کوچک (Cold Frame)
انتقال نشاها به سردخانه کوچک
حدود هفت تا چهارده روز قبل از انتقال نهایی نشاها، آنها را به یک سردخانه کوچک (Cold Frame) در فضای باز منتقل کنید.
سردخانه کوچک چیست؟
سردخانه کوچک در سادهترین شکل خود، یک جعبهی چوبی بدون کفه که درپوش شفافی (معمولاً دارای لولا) روی آن قرار داره. این ساختار شبیه گلخانهست، اما تفاوت اصلی آن در این است که میتوان درپوش را باز و بسته کرد تا گیاهان هم محافظت شوند و هم بهآرامی با شرایط محیطی سازگار شوند.
کنترل دما و رطوبت در سردخانه کوچک
مطمئن شوید که دمای داخل گلخانه کوچک کمتر از ۱۰ درجه سانتیگراد یا بیشتر از ۲۷ درجه سانتیگراد نشود. همچنین، حتماً رطوبت خاک را کنترل کنید تا از خشک شدن گیاهان جلوگیری بشه.
جمع بندی + چک لیست مراحل مقاوم سازی نشا
1️⃣ انتقال اولیه به محیط بیرون
-
نشاها رو در یک مکان محافظتشده از باد و نور مستقیم خورشید قرار بدید.
-
در روز اول، فقط ۱ تا ۲ ساعت در بعدازظهر اونها رو بیرون بذارید.
2️⃣ افزایش تدریجی زمان قرارگیری در محیط باز
-
هر روز یک ساعت بیشتر نشاها رو در بیرون نگه دارید.
-
به تدریج، اونها رو به نور بیشتر و باد ملایم عادت بدید.
- در روزهای آخر، نشاها را ۲۴ ساعت کامل در بیرون بذارید.
3️⃣ کنترل رطوبت خاک
-
در طول دوره مقاوم سازی، خاک باید همیشه مرطوب باشه اما نباید غرقابی بشه.
4️⃣ نگه داشتن نشاها در فضای باز در طول شب
-
اگر دما در شب حدود ۱۰ درجه سانتیگراد رسید، میتونید نشاها رو شبها بیرون بذارید.
هدف از مقاوم سازی این است که سرعت رشد گیاهان کاهش پیدا کنه تا با تغییرات محیطی سازگار بشن. بعد از مقاوم سازی، حتی گیاهان گرمادوست مانند گوجهفرنگی میتونن افت ناگهانی دما را تحمل کنن.
سوالات متداول
اگر نشاها را مقاومسازی نکنید، رشد آنها بهشدت کند میشه و ممکنه برداشت محصول شما چندین هفته عقب بیفته. در بدترین حالت، نشاها ممکنه کاملاً از بین برن، که باعث هدر رفتن زمان و هزینهای میشه که برای جوانهزنی و مراقبت از آنها صرف کردید.
برخی نشاهای مقاوم به سرما مانند کاهو و سایر سبزیجات برگی کمتر در معرض شوک ناشی از انتقال قرار میگیرن. با این حال، اگر فرصت دارید، بهتره اونها رو هم مقاومسازی کنید (خرید بذر کاهو). اما برای گیاهان گرمادوست و حساس به سرما مانند گوجهفرنگی و فلفل، حتماً باید مقاومسازی انجام بشه (خرید بذر فلفل تند، بذر فلفل شیرین و بذر فلفل دلمه ای).
هیچ راه میانبری برای مقاومسازی نشاها وجود نداره! اگر این مرحله را کوتاه کنید، احتمال شوک ناشی از انتقال بیشتر میشه. ممکنه خوششانس باشید و هوا گرم و بدون باد باشه، اما در واقع ریسک بزرگی برای سلامت نشاها خواهید کرد.